Ödemelerin banka zorunluluğunda VUK Genel Tebliği

TARİH 24 Aralık 2015
KATEGORİ Mali Ajanda
OKUNMA SAYISI 42

ÖDEME VE TAHSİLATLARIN BANKADAN GEÇİRİLMESİ ZORUNLULUĞUNA İLİŞKİN VUK GENEL
TEBLİĞİ YAYIMLANDI:

Bilindiği üzere; 2003 yılında yayımlanan 320 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu (VUK) Genel Tebliği ile
Tüccarların, serbest meslek erbabının ve defter tutan çiftçilerin gerek kendi aralarındaki ve gerekse
nihai tüketicilerle yapmış oldukları işlemlerle ilgili olarak belli sınırı aşan tahsilat ve ödemelerini
bankalar ve PTT aracılığı ile yapmaları ve bu kurumların düzenleyecekleri belgelerle tevsik etmeleri
zorunluluğu getirilmişti. Daha sonra, aynı konuda 323, 324 ve 332 No’lu Genel Tebliğler
yayımlanarak konuyla ilgili ilave açıklama ve düzenlemeler yapılmış ve sınır 8.000 TL olarak
belirlenmişti.
Bu defa, aynı konuyla ilgili olarak 24 Aralık 2015 tarihli Resmi Gazetede 459 Sıra No’lu VUK Genel
Tebliği yayımlanmıştır. Genel Tebliğ metninde önceki tebliğlerden bahsedilmemekle birlikte Gelir
İdaresi Başkanlığının web sitesinde aşağıdaki açıklama yapılmıştır:
Tahsilat ve ödemelerin tevsik zorunluluğuna ilişkin olarak hali hazırdaki 8.000 TL’lik had 7.000 TL
ye indirilmiştir. Konuya ilişkin olarak bugüne kadar yayımlanmış tebliğler bir bütün olarak ele
alınmış, tevsik zorunluluğu kapsamında olan ve olmayan tahsilat ve ödemeler tek tebliğ olarak 459
Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği içerisinde yer verilmiştir.”
Yeni genel tebliğ 1 Ocak 2016 tarihinde yürürlüğe girecek olup, sirkülerimizin son bölümündedir.
Genel Tebliğin bazı bölümlerinin özet hali ve konuyla ilgili değerlendirmelerimiz aşağıdaki
şekildedir:
Kapsam ve Tutar:
Birinci ve ikinci sınıf tüccarların, serbest meslek erbabının, kazançları basit usulde tespit olunan
tüccarların, defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin, vergiden muaf esnafın gerek kendi
aralarında ve gerekse bu sayılanlar dışında kalanlarla yapacakları 7.000 TL’yi aşan her türlü tahsilat
ve ödemelerini
(5411 sayılı Kanunda tanımlanmış) banka, PTT ve 6493 sayılı Kanundaki ödeme kuruluşları aracılığı
yapmaları ve bu kurumlarca düzenlenmiş belgeler ile tevsik etmeleri zorunludur.
Aynı Günde Aynı Kişi ve Kurumlarla Yapılan İşlemler:
Aynı günde aynı kişi veya kurumlarla yapılan işlemlerin toplam tutarının 7.000 TL nı aşması
durumunda, işlemlerin her biri işlem bazında belirlenen haddin altında kalsa bile, aştığı işlemden
itibaren işleme konu tahsilat ve ödemelerin de yukarıda sayılan kurumlar aracılığıyla yapılması
zorunludur.
Kısım Kısım Yapılan Tahsilat ve Ödemeler:
Tahsilat ve ödemeye konu işlem tutarının 7.000 TL’yi aşması halinde, bedelin farklı tarihlerde kısım
kısım ödenmesinde işlemin toplam tutarı dikkate alınacak ve her bir tahsilat ve ödeme 7.000 TL
nın altında kalsa bile, tevsik zorunluluğu kapsamında banka ve sayılan diğer kurumlar kanalıyla
gerçekleştirilecektir.
Örneğin düzenlenen fatura 7.000 TL nı aşıyorsa, ödemelerin farklı tarihlerde yapılması ödeme ve
tahsilatın banka ve sayılan diğer kurumlardan yapılma zorunluluğundan kurtarmamaktadır.
Diğer taraftan, tebliğde konuyla ilgili örnekten; yıllık sözleşme düzenlenmesi ve bu sözleşme
toplam bedelinin 7.000 TL’yi aşması halinde aylık serbest meslek makbuzunun bu tutarın altında
olsa bile toplam sözleşme bedelinden hareketle bu sözleşme ile ilgili tüm ödeme tahsilatların
bankadan ve sayılan diğer kurumlardan geçirileceği anlaşılmaktadır. Kanaatimizce bu örnek,
sözleşmeye bağlanan faturaya bağlı diğer işlemler için de emsal olabilir.
Tebliğdeki Zorunluluk Kapsamına Girmeyen Tahsilat Ve Ödemeler:
5108 sayılı Kanunda sayılan kamu kurumları ve döner sermayeli işletmelerin işlemlerine konu
tahsilat ve ödemeler, SPK da tanımlanan aracı kurumlarda yapılan işlemlere ait tahsilat ve
ödemeler, yetkili döviz müesseselerinin döviz alım satım işlemlerine ilişkin tahsilat ve ödemeleri,
tapu sicilindeki işlemlerle ilgili tahsilat ve ödemeler, noterlerde gerçekleştirilen işlemlere ilişkin
tahsilat ve ödemeler, bazı kamu kurumlarına ve bu nitelikteki meslek odalarına ait veya tabi olan
yada bunlarca işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşlar veya bunlara ati veya tabi
olanlar tarafından yapılan ihale işlemleriyle ilgili teminat yatırma işlemleri.
Belgeleme (Tevsik)
Tebliğ kapsamında giren tahsilat ve ödemelerin bankalar ve sayılan diğer kurumlarca düzenlenen
dekont, hesap bildirim cetveli, alındı vb. ile tevsiki zorunludur. Ancak bu zorunluluk işleme ilişkin
olarak fatura, serbest meslek makbuzu vb. belgeleri düzenleme zorunluluğunu kaldırmamaktadır.
Ceza:
Tebliğ ile getirilen zorunluluklara uyulmayan işlemlerde (VUK Mükerrer 355 Maddesinde belirtilen)
her bir işlem için mükelleflerden her birine işleme konu tutarın % 5 i nispetinde özel usulsüzlük
cezası kesilecektir. Bu ceza, anılan Maddeye göre uygulanan cezalardan az olamaz ancak bir yıl
içinde bu şekilde kesilecek cezanın toplam tutarı (2015 için ) 1.060.000 TL nı geçemez.

Ciro Edilen Çeklerin Durumu:
Konuyla ilgili bundan önce yayımlanan genel tebliğlere dayanılan çıkarılan 12 Ağustos 2003 tarihli
Vergi Usul Kanunu Sirküleri/1 de ödeme ve tahsilat işlemlerinde ciro veya beyaz cirolu çeklerin
kullanılmasına yönelik düzenleme ve açıklamalar yapılmıştır.
Yeni genel tebliğde bu çeklerle ilgili bir açıklama yapılmamıştır. Bununla birlikte eski genel
tebliğlerin kaldırıldığına dair bir ifade de yer almadığından, bunlar çerçevesinde yayımlanmış olan
çeklerle ilgili bu sirkülerin geçerliliğini koruduğunu düşünüyoruz.

SAYGILARIMIZLA.

24 Aralık 2015 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 29572
TEBLİĞ
Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı)’ndan:
VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO: 459)
1. Giriş
Vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayı, belli kurumların kayıt ve belgeleri
yardımıyla tespit etmek ve böylece kayıt dışılığı önlemek amacı doğrultusunda tahsilat
ve ödemelerde tevsik zorunluluğu getirilmesi bu Tebliğin konusunu teşkil etmektedir.
2. Yetki
4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin birinci
fıkrasının (2) numaralı bendinde Maliye Bakanlığına mükelleflere muameleleri ile ilgili
tahsilat ve ödemelerini bankalar, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince
düzenlenen belgelerle tevsik etmeleri zorunluluğunu getirme ve bu zorunluluğun
kapsamını ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslarını belirleme yetkisi verilmiştir.
Vergi Usul Kanununun yukarıda belirtilen hükmünün Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye
istinaden yapılan düzenlemeler aşağıda yer almaktadır.
3. Tanımlar
Bu Tebliğde geçen;
a) Aracı finansal kurum: Bu Tebliğ uygulaması bakımından tahsilat ve ödemelere aracılık
eden 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununda tanımlanan bankayı,
29/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri,
Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında
yetkilendirilmiş ödeme kuruluşlarını ve 9/5/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri
Kanununa göre kurulan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketini,
b) Ödeme: Nakit ve her an kullanıma hazır banka varlığından oluşan ödeme
mevcudundaki azalışı,
c) Tahsilat: Nakit ve her an kullanıma hazır banka varlığından oluşan ödeme
mevcudundaki artışı,
ç) Tevsik zorunluluğu kapsamında olanlar: Bu Tebliğ uygulaması bakımından, Vergi Usul
Kanununun 232 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında fatura almak zorunda olan
birinci ve ikinci sınıf tüccarları, serbest meslek erbabını, kazançları basit usulde tespit
olunan tüccarları, defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçileri, vergiden muaf esnafı,
d) Tevsik zorunluluğu kapsamında olmayanlar: Bu Tebliğ uygulaması bakımından tevsik
zorunluluğu kapsamında olanlar dışında kalanları ifade eder.
4. Tevsik Zorunluluğunun Kapsamı ve Tutarı 4.1. Kapsam ve Tutar
Tevsik zorunluluğu kapsamında olanların, kendi aralarında ve tevsik zorunluluğu
kapsamında olmayanlarla yapacakları, 7.000 TL’yi aşan tutardaki her türlü tahsilat ve
ödemelerini aracı finansal kurumlar kanalıyla yapmaları ve bu tahsilat ve ödemeleri söz
konusu kurumlarca düzenlenen belgeler ile tevsik etmeleri zorunludur.
Bu kapsamda örneğin;
- Her türlü mal teslimi veya hizmet ifasına ilişkin tahsilat ve ödemelerin,
- Avans, depozito, pey akçesi gibi suretlerle yapılacak tahsilat ve ödemelerin,
- İşletmelerin kendi ortakları ve/veya diğer gerçek ve tüzel kişilerle yaptığı her türlü
tahsilat ve ödemelerin
belirlenen haddi aşması durumunda, aracı finansal kurumlar kanalıyla yapılması ve bu
işlemlerin söz konusu kurumlarca düzenlenen belgeler ile tevsik edilmesi zorunludur.
4.1.1. Aynı Günde Aynı Kişi veya Kurumlarla Yapılan İşlemler
Aynı günde aynı kişi veya kurumlarla yapılan işlemlerin toplam tutarının bu Tebliğin
(4.1.) bölümünde belirlenen haddi aşması durumunda, işlemlerin her biri işlem bazında
belirlenen haddin altında kalsa bile, aştığı işlemden itibaren işleme konu tahsilat ve
ödemelerin de aracı finansal kurumlar aracılığıyla yapılması zorunludur.
Örnek: Tevsik zorunluluğu kapsamında olan (A) A.Ş., aynı gün içerisinde (B) Ltd.
Şti.’nden sırasıyla 1.000 TL, 3.000 TL, 3.500 TL ve 500 TL tutarında ayrı ayrı mal alımları
gerçekleştirmiştir. Tevsik zorunluluğu kapsamında olan (A) A.Ş.’nin (B) Ltd. Şti.’nden
aynı günde yaptığı mal alımları toplamı 3.500 TL’lik alımla 7.000 TL’lik haddi aştığından,
son iki işleme ait tahsilat ve ödemelerin tevsik zorunluluğu kapsamında aracı finansal
kurumlar kanalıyla yapılması gerekmektedir.
Söz konusu tahsilat ve ödemelerde tevsik zorunluluğuna uyulmaması durumunda (A)
A.Ş. ile (B) Ltd. Şti.’ne ayrı ayrı ceza uygulanacaktır.
4.1.2. Kısım Kısım Yapılan Tahsilat ve Ödemeler
Tahsilat ve ödemeye konu işlem tutarının tevsik zorunluluğu kapsamında bu Tebliğin
(4.1.) bölümünde belirlenen haddi aşması halinde, bedelin farklı tarihlerde kısım kısım
ödenmesinde işlemin toplam tutarı dikkate alınacak ve her bir tahsilat ve ödeme, tevsik
zorunluluğu kapsamında aracı finansal kurumlar kanalıyla gerçekleştirilecektir.
Örnek: Serbest meslek erbabı (C), (D) A.Ş.’ye bir yıl süreyle vereceği hizmet karşılığında
12.000 TL alacaktır. Aralarındaki anlaşma gereği (D) A.Ş., hizmet bedelini 1.000 TL’lik
taksitler halinde ödeyecektir. Bu durumda serbest meslek makbuzunun, taksitlerin
ödendiği tarihlerde 1.000 TL üzerinden düzenlenmesi tevsik zorunluluğunu ortadan
kaldırmayacak, sözleşmenin toplam tutarı belirlenen haddi aştığından kısım kısım
yapılan her bir tahsilat ve ödeme de aracı finansal kurumlar kanalıyla tevsik edilecektir.
Söz konusu tahsilat ve ödemelerde tevsik zorunluluğuna uyulmaması durumunda
serbest meslek erbabı (C) ile (D) A.Ş.’ye ayrı ayrı ceza uygulanacaktır.
4.2. Kapsamda Olmayan Tahsilat ve Ödemeler
a) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda yer alan
merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bunlara ait döner sermaye
işletmelerinin işlemlerine konu tahsilat ve ödemelerin,
b) 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda tanımlanan sermaye
piyasası aracı kurumlarında yapılan işlemlere konu tahsilat ve ödemelerin,
c) 11/8/1989 tarihli ve 20249 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 89/14391 sayılı Türk
Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Kararda tanımlanan yetkili döviz
müesseselerinin yapacakları döviz alım satım işlemlerine ilişkin tahsilat ve ödemelerin,
ç) Tapu sicil müdürlüklerinde gerçekleştirilen işlemler karşılığında yapılan tahsilat ve
ödemelerin,
d) Noterlerde gerçekleştirilen işlemler karşılığında yapılan tahsilat ve ödemelerin,
e) 5018 sayılı Kanunda yer alan merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, il özel
idareleri, belediyeler ile bunların teşkil ettikleri birlikler, kanunla kurulan diğer kamu
kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait veya tabi olan
veyahut bunlar tarafından kurulan ve işletilen müesseseler ile döner sermayeli
kuruluşlar veya bunlara ait veya tabi diğer müesseseler tarafından yapılan ihale
işlemlerine ilişkin yatırılması gereken teminat tutarlarına ilişkin tahsilat ve ödemelerin
aracı finansal kurumlar kanalıyla yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır.
4.3. Diğer Hususlar
Bu Tebliğ kapsamında aracı finansal kurumlar kanalıyla yapılması zorunlu bulunan
tahsilat ve ödemelerin bu kurumlarca mevzuatlarına göre düzenlenen belgelerle
(dekont, hesap bildirim cetveli, alındı vb.) tevsiki zorunludur.
Tevsik zorunluluğu kapsamında yapılan işlemler için aracı finansal kurumlar tarafından
düzenlenen belgeler yapılan işlemi değil o işleme ilişkin tahsilat veya ödemeyi tevsik
etmektedir. Dolayısıyla tahsilat ve ödemelerin tevsik zorunluluğu kapsamında aracı
finansal kurumlar kanalıyla yapılması, bu zorunluluğu ortaya çıkaran işleme ilişkin olarak
Vergi Usul Kanununda yer alan belgeleri düzenleme zorunluluğunu ortadan
kaldırmayacaktır.
5. Ceza Uygulaması
Tahsilat ve ödemelerin aracı finansal kurumlar kanalıyla yapılması zorunluluğuna
uyulmaması durumunda ilgililere Vergi Usul Kanununda yer alan cezalar tatbik edilir.
6. Yürürlük
Bu Tebliğ 1/1/2016 tarihinde yürürlüğe girer.
Tebliğ olunur.