6736 sayılı Kanunla getirilen matrah ve vergi artırımı düzenlemeleri.

TARİH 22 Ağustos 2016
KATEGORİ Mali Ajanda
OKUNMA SAYISI 24

6736 sayılı Kanunla getirilen matrah ve vergi artırımı düzenlemeleri.

6736 SAYILI KANUNUN MATRAH VE VERGİ ARTIRIMIYLA İLGİLİ DÜZENLEMELERİ:

19 Ağustos 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 6736 sayılı Kanunun matrah ve vergi artırımı
ile ilgili hükümleri bu sirkülerimizin konusunu oluşturmaktadır.
Konuyla ilgili usul ve esaslar 6736 sayılı Kanuna ilişkin 1 Seri No’lu Genel Tebliğde belirtilmiştir.
(Gelir İdaresi Başkanlığınca tebliğin Resmi Gazetede yayımlanmak üzere Başbakanlığa
gönderildiği duyurulmuş olup, henüz Resmi Gazetede yayımlanmamıştır)
Tebliğe aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. Tebliğin son bölümünde de eklerle ilgili linkler mevcuttur:

http://www.gib.gov.tr/sites/default/files/fileadmin/mevzuatek/6736teblig/6736tebligbasbakanlik.pdf

1. KAPSAM VE SAĞLANAN AVANTAJLAR:
Matrah ve Vergi Artırımı İmkanı Getirilen Vergiler Aşağıdaki Şekildedir:
1. Yıllık Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahının artırımı,
(Kurum kazancından indirilen yatırım indirimi istisnası üzerinden tevkif edilen vergilerin artırımı
da bu kapsam içindedir.)
2. KDV artırımı (Sorumlu sıfatıyla ödenen KDV hariç),
3. Bazı gelir ve kurumlar vergisi stopajlarının artırımı:
3.1. Tevkifata tabi (hizmet erbabına) ücret ödemeleriyle ilgili vergi artırımı,
3.2. Tevkifata tabi yıllara sari inşaat ve onarım işleriyle ilgili vergi artırımı,
3.3. Gayrimenkul sermaye iradı tevkifatlarıyla ilgili artırım (yabancı kurumlara ödemeler hariç),
3.4. Serbest meslek kazancı elden edenlere yapılan ödemelerdeki tevkifatla ilgili artırım (yabancı
kurumlara ödemeler hariç),
3.5. Esnaf muaflığından yararlananlara yapılan tevkifata tabi ödemelerle ilgili vergi artırımı,
3.6. Çiftçilere yapılan tevkifata tabi ödemelerle ilgili vergi artırımı.
Dönemsel açıdan bakıldığında ise; 2011, 2012, 2013, 2014 ve 2015 yılları matrah ve vergi artırımı
kapsamına girmektedir. Hiç beyanname vermemiş olanlar da yararlanabilecektir.
Matrah Ve Vergi Artırımının Sağladığı Avantajlar Şu Şekilde Özetlenebilir:
Matrah ve vergi artırımı yapılan yıllar için bu vergi türleri açısından bir vergi incelemesi ve vergi
tarhiyatı yapılması söz konusu olamayacaktır.
Ancak; yıllık gelir ve kurumlar vergisi iadesi, KDV iadesi, artırım yapılmayan yıla devreden KDV
tutarı ile sınırlı olmak üzere inceleme ve tarhiyat yapılabilecektir.
Öte yandan, matrah ve vergi artışı yapılsa bile söz konusu yıla ait defter ve belgelerin muhafaza ve
ibraz yükümlülüğü devam etmektedir. Matrah ya da vergi artırımı yapılmayan vergi türleri
açısından inceleme ve tarhiyat yapılabilecektir. (Örneğin; damga vergisi )
Vergi Usul Kanunu’ndaki kaçakçılık suçları arasında sayılan; defter, kayıt ve belgeleri yok edenler
veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar
veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler matrah ve
vergi artırımı hükümlerinden faydalanamayacaktır. Buna karşılık sahte fatura kullanma fiilini
işleyenlerin matrah ve vergi artırımından faydalanabileceği anlaşılmaktadır. Ancak; matrah ve vergi
artırımı yapılması kaçakçılık suçlarından kaynaklanan hürriyeti bağlayıcı cezalar açısından bir
koruma getirmemektedir.
2. MATRAH VE VERGİ ARTIRIMI SONUCU HESAPLANAN VERGİLERİN BEYANI VE
ÖDENMESİ:
Matrah ve vergi artırımı için Ekim ayı sonuna kadar vergi dairesine bildirimde bulunulması
gerekmektedir. Tebliğe göre, beyanname ve bildirimlerini elektronik ortamda gönderen
mükellefler matrah ve vergi artırımına ait bildirimlerini de yine elektronik ortamda
göndereceklerdir. Bu kapsama girmeyenler ile ölüm, devir ya da tam bölünme gibi durumlarda
birden fazla kişi tarafından birlikte verilmesinin gerekli olduğu hallerde söz konusu bu bildirimler
kağıt ortamında verilecektir. Konuyla ilgili 1 Seri No’lu Genel Tebliğ ekinde bildirimlerle ilgili
formlar mevcuttur.
Tebliğe göre, bildirimler en son bağlı olunan vergi dairesine verilecektir. Birden fazla vergi
dairesine muhtasar beyanname veriliyorsa her vergi dairesi için ayrı (tevkifat için) vergi
artırımı bildirimi verilecektir.
Bildirimler üzerine tahakkuk eden verginin tamamı bir seferde ödenebileceği gibi taksitle
ödenebilmesi imkanı da mevcuttur. Peşin ödeme seçeneği tercih edilirse tahakkuk eden verginin
tamamının en geç 30 Kasım 2016 tarihinde ödenmesi şarttır. Öte yandan, ilk taksiti Kasım 2016 den
başlamak üzere ikişer aylık dönemler halinde 6, 9, 12 ve 18 taksitle ödeme seçenekleri mevcuttur.
Peşin ödemeden farklı olarak taksitle ödemede ayrıca faizlendirme de söz konusudur.
Taksit sayılarına göre ödenecek tutarlar aşağıdaki katsayılarla çarpılacaktır:
TAKSİT SAYISI UYGULANACAK KATSAYI
6 Taksit ( 12 ay) 1,045
9 Taksit ( 18 ay) 1,083
12 Taksit ( 24 ay) 1,105
18 Taksit ( 36 ay) 1,15
Taksit katsayısıyla çarpım sonucu bulunan toplam tutar taksit sayısına bölünerek her bir taksit tutarı
hesaplanacaktır.
Mükelleflerin matrah ve vergi artırımları sonucu tahakkuk eden vergilerini 6736 sayılı Kanunda
öngörüldüğü şekilde ödememeleri halinde, matrah ve vergi artırımından doğan hakları
kaybolmamakta ancak ödenmeyen tutarların gecikme zammı oranı bir kat fazla uygulanmak
suretiyle vergi idaresince takip ve tahsili söz konusu olmaktadır.
Matrah ve vergi artırımı sonucu ödenen vergiler, gelir yada kurumlar vergisi matrahının tespitinde
gider yada maliyet olarak dikkate alınamayacaktır. KDV artışı sonucu ödenen KDV nin indirimi de
söz konusu değildir.
Mükelleflerce ilgili yıllarda düzeltme beyannamesi verilmiş ve düzeltme işlemlerinin
19 Ağustos 2016 tarihine kadar sonuçlandırılmış olması hali de dahil olmak üzere, ikmalen,
re’sen veya idarece yapılan tarhiyatlar üzerine 19 Ağustos 2016 tarihinden önce yapılıp
kesinleşen tarhiyatlar, matrah ve vergi artırımına esas ilgili dönem beyanı ile birlikte dikkate
alınacaktır.
3. KANUNUN YAYIMINDAN ÖNCE BAŞLAMIŞ İNCELEMELER YADA TAKDİR
İŞLEMLERİ VE MATRAH ARTIRIMININ BİRARADA OLMASI:
Haklarında, 19 Ağustos 2016 den önce başlamış vergi incelemeleri ya da takdir işlemleri olan
mükellefler de matrah ya da vergi artışında bulunabilecektir. Böyle bir durum söz konusu olursa söz
konusu incelemelerin ya da takdir işlemlerinin en geç 30 Eylül 2016 tarihinde sonuçlandırılması
lazımdır. Aksi takdirde, bu incelemeler ve takdir işlemlerine (artırılan vergi türü açısından) devam
edilmeyecektir. İnceleme ve takdir işlemlerinin sonuçlandırılmasından maksat, inceleme raporları
ve takdir komisyonu kararlarının vergi dairesi kayıtlarına intikal ettirilmesidir.
30 Eylül 2016 ve öncesinde inceleme ve takdir işlemleri sonuçlandırılırsa, mükellefin inceleme
raporları ile takdir komisyonu kararlarının vergi dairesi kayıtlarına intikal ettiği tarihten önce
artırımda bulunulmuş olması şartıyla, inceleme ve takdir sonucu bulunan fark, matrah ve vergi
artırımları ile karşılaştırılacaktır. Karşılaştırma sonucu artırımda bulunulan tutarlar, inceleme yada
takdir sonucu bulunan matrah farkı yada vergi farkından fazla ise inceleme yada takdir sonuçlarına
göre herhangi bir işlem yapılmayacaktır. Buna karşılık,
inceleme yada takdir sonucu bulunan matrah yada vergi farkı, mükellefin artırımda bulunduğu
tutarları aşıyorsa aradaki fark kısım için tarhiyat yapılacaktır. Mükellefin bu fark kısım için yapılan
tarhiyat hakkında 6736 sayılı Kanunun 4. Maddesi hükümlerinden faydalanabileceği kuşkusuzdur.
Mükellefin iade işlemleri ile ilgili incelemelerin bu kapsama girmediği gözden kaçırılmamalıdır.
ÖRNEK:
Y Ltd. Şti. nezdinde 2014 yılı hesaplarına yönelik olarak 19 Ağustos 2016 dan önce başlamış bir
vergi incelemesi bulunmaktadır. Mükellef 10 Eylül 2016 tarihinde 2014 yılı için 6736 sayılı Kanuna
göre 300.000 TL kurumlar vergisi matrahı artırımında bulunmuştur. Mükellef nezdindeki inceleme
20 Eylül 2016 tarihinde sonuçlandırılarak inceleme raporu bu tarihte vergi dairesi kayıtlarına
girmiştir. Bu raporda, 2014 yılı için 400.000 TL kurumlar vergisi matrah farkı tesis edilmiştir.
Bu verilere göre, matrah farkının matrah artırımına karşılık gelen 300.000 TL düşülecek ve kalan (
400.000 TL – 300.000 TL=) 100.000 TL üzerinden inceleme raporuna istinaden tarhiyat
yapılacaktır. Mükellefin söz konusu tarhiyat için 6736 sayılı Kanunun 4. Maddesinde yer alan
hükümlerden faydalanma hakkı mevcuttur. (Kısaca hatırlatırsak; anılan maddeye göre, vergi aslının
yarısı ve asla bağlı cezaların tamamı silinmekte, vergi aslının kalan yarısına ise gecikme faizi yerine
ÜFE endeksindeki artış hesaplanmaktadır.)
Örneğimizde, bu inceleme 30 Eylül 2016 itibariyle sonuçlandırılamasaydı bu takdirde inceleme
elemanı incelemeye (kurumlar vergisi açısından) devam etmeyecekti.
Matrah ya da vergi farkı yılın tamamı için değil de belli dönemleri için tesis edilmişse, yıllık KDV
artırımı tutarı ay sayısına oranlanarak inceleme dönemine isabet eden artırım tutarı hesaplanacak ve
karşılaştırma buna göre yapılacaktır.
4. GELİR VE KURUMLAR VERGİSİNDE MATRAH ARTIRIMI:
Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri yıllık beyannamelerinde yer alan matrahlarını
2011 için % 35, 2012 için % 30, 2013 için % 25, 2014 için % 20 ve 2015 için % 15 oranında
artırdıkları takdirde artırımda bulundukları yıllar için haklarında yıllık gelir veya kurumlar vergisi
incelemesi veya tarhiyatı yapılamayacaktır. Ancak, tevkif yoluyla ödenen verginin iadesine yönelik
inceleme ve sonuçlarına bu artırımın faydası bulunmamaktadır.
Beyan edilecek matrahlar üzerinden % 20 oranıyla vergi hesaplanacaktır. Ancak, mükellef
ilgili yıl beyannamesini süresinde vermiş ve beyannamede tahakkuk eden vergiyi (damga
vergisi dahil) vadesinde ödemiş olup, artırımda bulunulan vergi türü açısından 6736 sayılı
Kanunun kesinleşmiş alacakların yapılandırılması yada uzlaşma veya dava safhasındaki
alacakların yapılandırılmasıyla ilgili hükümlerinden de faydalanmamışsa % 20 oranı yerine
% 15 oranıyla vergi hesaplanacaktır. (Pişmanlıkla veya kendiliğinden verilen düzeltme
beyannameleri % 15 oranını engellemiyor) İndirimli vergi oranı hakkı olanların bu hususu
bildirimin ilgili bölümünde mutlaka belirtmeleri gerekmektedir.
Öte yandan artırılacak matrahlar aşağıda belirtilen asgari tutarlardan az olamayacaktır.
Kurumlar Vergisi Mükelleflerinde:
YILLAR Asgari Matrah Artırımı
% 20 Oranıyla
Ödenecek Vergi
% 15 Oranıyla
Ödenecek Vergi
2011 28.000,00 5.600,00 4.200,00
2012 29.650,00 5.930,00 4.447,50
2013 31.490,00 6.298,00 4.723,50
2014 33.470,00 6.694,00 5.020,50
2015 37.940,00 7.588,00 5.691,00
TOPLAM: 160.550,00 32.110,00 24.082,50
Genel Tebliğde; bilanço usulüne göre defter tutan gelir vergisi mükellefleri ile serbest meslek
erbabında, işletme hesabına göre defter tutan gelir vergisi mükelleflerinde, beyana tabi geliri sadece
gayrimenkul sermaye iradından (kira geliri) ibaret olan gelir vergisi mükelleflerinde, sadece basit
usulde vergilendirilenlerde asgari gelir vergisi matrah artırım tutarları yer almaktadır. Geliri
yukarıda sayılanlar dışında kalan diğer gelir vergisi mükellefleri için ise asgari matrah artırım
tutarları işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler için belirlenmiş tutardan az
olamayacaktır. Bu uygulamada kira gelirleri için öngörülen istisna tutarları dikkate alınmayacaktır.
Burada özellik arz eden durumlar olabileceği unutulmamalıdır. Örneğin; sadece kira geliri beyan
etti diye bununla sınırlı artırım yapan bir mükellefin bu artırımı diğer gelir unsurları (örneğin;
taşınmaz satış kazancı) yönünden kendisini korumayacaktır. Mükelleflerin bunu da dikkate alarak
kendilerine uygun beyanda bulunmaları gereklidir.
Asgari matrahlar; gelirini beyan etmemiş olanlarda ve zarar mahsubu, istisna uygulaması veya sair
nedenlerle matrah oluşmadığı hallerde de uygulanacaktır.
Kurum kazancından Gelir Vergisi Kanunu’nun mülga Geçici 61. Maddesine göre stopaja tabi
yatırım indirimi indiren mükellefler, bu kazançları üzerinden tevkif edilen vergileri de 2011 için %
35, 2012 için % 30, 2013 için % 25, 2014 % 20, 2015 için % 15 oranında artırmak durumundadır.
Dikkat edilirse burada, matrah değil tevkif edilen vergilerin artırılması söz konusudur. Bu
istisnayı uygulayan mükelleflerde hem tevkifat artırımı hem de kurumlar vergisi matrahı artırımı
yapılması gerekmektedir. Kurum kazancının tamamına yatırım indirimi uygulanmış olsa da, matrah
artırımı hükümlerinin geçerli olabilmesi için ayrıca asgari matrahlar üzerinden kurumlar vergisi
artırımı da yapılması gereklidir. (Gelir Vergisi Kanunu’nun mülga 19. Maddesine göre uygulanan
yatırım indirimi bu kapsama girmemektedir)
İşe başlama ve işi bırakma gibi nedenlerle kıst dönemde faaliyette bulunmuş mükellefler hakkında
ilgili yıllar için belirlenen asgari matrahlar, faaliyette bulunulan ay sayısı (ay kesirleri tam ay
olarak) dikkate alınarak hesaplanacaktır.
Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin matrah artırımında bulundukları yıllara ait
zararların % 50’sinin 2016 ve izleyen yıllar kârlarından mahsup imkanı ortadan
kalkmaktadır. Burada dikkate alınacak husus, ilgili yıllar zararları değil bu yıllarla ilgili
olarak 2016 ya devreden mali zararların yarısının mahsup hakkının kaybolduğudur. Bu
durumda olan mükelleflerin matrah artırımının maliyetini hesaplarken buradan gelecek ilave
yükü de dikkate almalarında fayda bulunmaktadır.
Kurumlar vergisi matrahı artırımının, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı
hükümlerine göre kar dağıtımı stopajına yönelik eleştiriyi engellemeyeceğini düşünüyoruz.
5. KDV ARTIRIMI:
Beyan edilen yıllık hesaplanan KDV toplamları üzerinden (ihtirazi kayıtla verilenler dahil) 2011
için % 3,5, 2012 yılı için % 3, 2013 yılı için % 2,5, 2014 yılı için % 2 ve 2015 yılı için de % 1,5
oranına göre belirlenen vergi artırımı yapıldığı takdirde anılan yıllar hesapları KDV yönünden
inceleme ve tarhiyata konu edilemeyecektir.
Ancak, KDV artırımı KDV iadesi açısından yapılacak incelemeleri ve bu incelemeler
sonucunda bu kapsamda yapılacak tarhiyatı engellemeyecektir. Öte yandan KDV artırımı
yapılmayan yıla devreden KDV ile sınırlı olmak üzere de inceleme yapılabilecektir.
İhraç kayıtlı veya dahilde işleme belgeli imalatçılara yapılan tecil/terkin kapsamındaki satışlara
ilişkin KDV hesaplanan KDV toplamına dahil edilmeyecektir.(İhraç kayıtlı teslimlerde ihracatın
süresinde gerçekleşmesi şartıyla)
Mükelleflerin artırımda bulunmak istedikleri yıl içindeki vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak
19 Ağustos 2016 dan önce yapılıp kesinleşen tarhiyatlar ve ek beyanlar ilgili dönem beyanı ile
birlikte dikkate alınmalıdır.
Tebliğde yıl içinde bazı dönemlerde KDV beyannamesi verilmemişse ne şekilde hesaplama
yapılacağı açıklanmıştır.
Yıl içindeki verilen beyannamelerde istisna yada diğer nedenlerle hiç hesaplanan KDV çıkmamışsa
yada hesaplanan KDV nin tamamı tecil-terkin kapsamındakilerden oluşuyorsa gelir ve kurumlar
vergisi matrahı artırımı da yapılması şartıyla bu şekilde artırılan matrahlar üzerinden % 18 oranında
hesaplanan tutar KDV artırımı olarak dikkate alınır.
Öte yandan, yıl içinde bazı aylarda hesaplanan KDV oluşuyor buna karşılık bazı aylarda hiç
hesaplanan KDV çıkmıyorsa ya da bazı aylarda hesaplanan KDV nin tamamı tecil/terkin
kapsamındaki satışlardan oluşuyorsa ikili bir hesaplama söz konusudur. Şöyle ki;
a. Öncelikle yıl içinde beyan edilen (tecil/terkin kapsamındakiler düşülerek) hesaplanan KDV
toplamı üzerinden yıllık olarak yukarıda belirtilen oranlarda artırılacak tutar belirlenir.
b. Daha sonra, mükellefin anılan yıldaki artırması gereken gelir/kurumlar vergisi matrahı üzerinden
% 18 oranıyla KDV hesaplanır.
(a) ve (b) deki şekilde hesaplanan artırım tutarları karşılaştırılarak hangisi yüksekse o tutar KDV
artırımı olarak dikkate alınır. Bu durumdaki mükelleflerin KDV artırımının geçerli olabilmesi için
ayrıca gelir/kurumlar vergisi matrahının artırılması da şarttır.
Sorumlu sıfatıyla ödenen KDV ler (2 No’lu KDV beyannamesi) için artırım öngörülmemiştir.
İlgili yılda kıst dönem faaliyette bulunulmuşsa hesaplama buna göre yapılacaktır.
6. STOPAJ (TEVKİFAT) ARTIRIMLARI:
Tevkifata tabi her türlü ödeme için değil, sadece bazı vergi türleri açısından vergi artırımı imkanı
getirilmiştir. Bunlar ücret stopajı artırımı, gayrimenkul sermaye iradı (kira geliri) stopajı artırımı,
yıllara sari inşaat taahhüt işleri stopajı artırımı, çiftçilerden mal ve hizmet alımındaki stopaj artırımı,
vergiden muaf esnaftan alınan hizmetlerdeki stopaj artırımıdır.
Stopaj artırımları yapılması halinde ayrıca gelir ya da kurumlar vergisi matrahının artırılması şart
değildir.
Bu şekilde artırım yapılan yılla ilgili olarak artış yapılan tevkifat türü açısından inceleme ve tarhiyat
yapılamayacaktır.
Tebliğde; yıllar itibariyle artırılması gereken tutarlar ve bu hesaplamalarla ilgili açıklamalara yer
verilmiştir. Muhtasar beyanname verilmemişse veya verilenlerde artırılacak tevkifat türüne yer
verilmemişse ne şekilde hesaplama yapılacağı da tebliğde belirtilmiştir.
Öte yandan; ücret stopajı artırımı yapılmakla birlikte, işin sosyal sigorta primi yönünden bir
düzenleme yapılmamış olduğu da gözlemlenmektedir.
Yabancı kurumlara serbest meslek kazancı ve kira ödemesi çerçevesinde yapılan ödemelerle ilgili
yapılması gereken stopaj kapsama girmemektedir.
SAYGILARIMIZLA.