Ülkemizin akdetmiş olduğu çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları hükümleri; yabancı gerçekve tüzel kişilerin Türkiye’de icra ettikleri faaliyetlere ilişkin gelirlerin Türkiye’de vergilendirilmesi açısından önem arz etmektedir. Tabiatıyla, aynı husus Türkiye mukimlerinin ilgili ülkede elde ettikleri gelirlerin anılan ülkede vergilendirilmesi açısından da geçerlidir.
Anlaşma hükümleri uyarınca; yabancılara yapılan ödemeler belli durumlarda ve şartlarda Türkiye’de vergilendirilmemekte yada iç mevzuat hükümlerine göre daha düşük oranda vergilendirilebilmektedir. 26 Eylül 2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları Genel Tebliği (Seri No:4) te; anlaşmaya taraf ülke mukimlerinin Türkiye’de icra ettikleri serbest meslek faaliyetlerine ilişkin gelirlerin vergilendirilmesine yönelik açıklamalar ve düzenlemeler yapılmıştır. Yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olan tebliğ sirkülerimizin son b.lümünde, tebliğ ekleri ise sirkülerimiz ekindedir. Öte yandan, daha önce yayımlanmış olan 3 No’lu Tebliğ yürürlükten
kaldırılmıştır. Tebliğe göre; çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının tarafı olan bir ülke (gerçek yada tüzel kişi) mukimine serbest meslek faaliyeti karşılığı yapılan ödemede anlaşma hükümleri gereği tevkifat uygulanmayacaksa tebliğ ekindeki formların düzenlenerek vergi dairesine verilmesi gerekmektedir. Şöyle ki; eğer anlaşma hükümleri uyarınca tevkifat yapılmayacaksa serbest meslek hizmetini veren ilgili ülke mukimi hizmeti vermeye başladığı tarihten itibaren 30 gün içinde tebliğ ekindeki 1 No’lu Formu doldurarak vergi sorumlusu Türk şirketine (yada gerçek kişiye) verecektir.
Vergi sorumlusu Türk şirketi (yada gerçek kişi), tebliğ ekindeki 2 No’lu Formu dolduracak ve hizmeti veren yabancı kişi veya kurumca kendisine verilen 1 No’lu Form ve varsa hizmete ilişkin yazılı sözleşme ile birlikte ödeme yapılmasından önce bunları vergi dairesine verecektir. Ödeme kısım kısım yapılıyorsa ilk ödemeden önce verilmesi yeterlidir.
Ancak, hizmet Türkiye’ye gelmeden yapılıyorsa anlaşma hükümlerine göre tevkifat yapılmayacak olmakla beraber, bu durumlarda yukarıda belirtilen formlar verilmeyecektir. Diğer taraftan, tevkifat uygulanıyorsa da formların verilmesi sözkonusu olmayacaktır. Bilindiği üzere, anlaşma hükümlerinin geçerli olabilmesi için, ilgili ülke mukiminin kendi ülkesinin
yetkili makamlarından mukimlik belgesi alarak bunun aslı ile noter veya Türk konsolosluklarınca tasdikli tercümesini vergi sorumlusuna ibraz etmeleri şarttır. Mukimlik belgesinin ibraz edilememesi durumunda ise ilgili anlaşma hükümleri yerine iç mevzuat hükümleri uygulanacaktır. Bir takvim yılına ilişkin mukimlik belgesi, izleyen yılın d.rdüncü ayına kadar geçerlidir. Baştan, vergiye tabi olmamakla birlikte hizmetin süresinin uzaması vs nedenlerle Türkiye’de vergileme durumu oluşursa, vergi sorumlusunun tevkifat yükümlülüğü önceki dönemleri de kapsayacaktır. Diğer taraftan, Türkiye'de icra edilen serbest meslek faaliyeti ve hizmet sunumuna ilişkin olarak sözleşme ya da ödeme yapıldığı sırada istihkak sahibi gerçek veya tüzel kişinin Türkiye'de çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasında .ng.rülen süreyi aşacak şekilde kalıp kalmama durumu açıkça bilinemiyorsa ya da Türkiye’nin vergilendirme yetkisinin oluşmadığı açıkça tespit edilemiyorsa, faaliyet ve hizmetlere ilişkin olarak yapılan serbest meslek ödemeleri üzerinden vergi sorumluları vergi tevkifatı yapmak zorundadırlar.